Czy polubimy "Przystanek Kultura"?

Na czym polega remont i rozbudowa budynku MOK, czy będzie on dostępny dla niepełnosprawnych oraz ile i jakie imprezy będą się tam odbywały - zapytaliśmy dyrektora obiektu, Stanisława Ratajczyka.

Dariusz Filak: Wielu z nas pokochało bohaterów serialu „Przystanek Alaska”. Są osoby, które co roku jadą na Przystanek Woodstock. Czy mieszkańcy Żor pokochają „Przystanek Kultura”? Co kryje się pod tą tajemniczą nazwą?

Stanisław Ratajczyk: „Przystanek Kultura” jest skróconą nazwą projektu, na którego realizację Miejski Ośrodek Kultury otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych, pochodzących z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego oraz ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Taka oficjalna definicja może nie zachęca do pokochania Przystanku Kultura, ale jednak pragniemy, aby żorzanie na nowo  pokochali  Dom Kultury. Dążymy do tego, by budynek przy Dolnym Przedmieściu 1 nie kojarzył się z dość enigmatycznym trzyliterowym skrótem jakim jest MOK, ale żeby w świadomości mieszkańców Żor budynek ten stał się przystankiem, miejscem spotkań, domem  kultury.  Skrót MOK nie tylko oznacza Miejski Ośrodek Kultury – ten skrót oznacza także Dom Kultury, Scenę na Starówce, Kluby WISUS  i REBUS, Świetlice w Osinach, Rowniu, Kleszczowie i Roju.  

Na czym polega ta inwestycja i ile będzie kosztowała?

Realizacja projektu „Przystanek Kultura” polega na gruntownym remoncie i modernizacji istniejącego i wpisanego do rejestru zabytków budynku Domu Kultury oraz na zagospodarowaniu dziedzińca wewnętrznego, na którym zostanie wybudowane kolejne skrzydło budynku z mieszczącymi się w nim nową sceną wraz z zapleczem, salami do zajęć  plastycznych, tanecznych, teatralnych i muzycznych, nowymi garderobami, magazynem scenografii.  Należy wyjaśnić, że w realizowanym projekcie widownia nowej sceny będzie plenerowa, czyli na dziedzińcu Domu Kultury będą mogły się odbywać imprezy plenerowe. Dodatkowo projekt budowlany został tak przygotowany, aby w kolejnym, drugim etapie rozbudowy była możliwość zadaszenia widowni i uzyskania całosezonowej sali koncertowej na 500 miejsc siedzących lub 800 stojących oraz możliwość dobudowania kolejnego skrzydła budynku mieszczącego między innymi salę kameralną, studio nagrań oraz windę osobową. Planowane koszty projektu bez drugiego etapu rozbudowy, który na razie nie będzie realizowany  wyniosą ok. 9 mln zł bez podatku VAT w tym dofinansowanie z zewnętrznych źródeł finansowych wyniesie 4,6 mln zł.

Jakie pomieszczenia się tam znajdą? Mam na myśli, czy tylko głównie sala na koncerty i imprezy kulturalne, czy też będą mniejsze pomieszczenia, gdzie będzie można rozwijać swoje zainteresowania?

Gruntownie zostanie zmodernizowana sala teatralna wraz z garderobami, toaletami dla widzów oraz pomieszczeniem akustyka. Sala zostanie wyposażona w nowy system nagłośnieniowy, nowe oświetlenie estradowe, wymienione zostaną fotele dla widzów. Pozostała część budynku Domu Kultury także zostanie w pełni wyremontowana i zmodernizowana.  Dzięki nowej aranżacji powstaną nowe wielofunkcyjne pomieszczenia z możliwością ich łączenia poprzez szerokie otwieralno-przesuwne drzwi. W południowo-wschodnim skrzydle budynku, od strony ronda, oprócz nowych pomieszczeń biurowych powstanie pięć sal wielofunkcyjnych, w tym trzy wyposażone w audio-wizualny sprzęt konferencyjny,  przeznaczonych do prowadzenia zajęć artystycznych zespołów tanecznych, muzycznych i teatralnych oraz spotkań kół zainteresowań. Będzie także możliwość przeprowadzania szkoleń, konferencji, spotkań, kameralnych imprez artystycznych oraz czasowych  wystaw plastycznych, fotograficznych i innych. W części zachodniej budynku powstaną dwie pracownie: plastyczna i grafiki.  Do prowadzenia działalności wystawienniczej zostanie zakupiony system wystawienniczy z możliwością jego różnorodnej aranżacji.

Czy obiekt będzie dostosowany również dla osób niepełnosprawnych?

Tak. Planowane jest dostosowanie obiektu dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Dostęp do sali teatralnej zapewni schodowy podjazd gąsienicowy, a w drugim etapie rozbudowy planowana jest instalacja windy osobowej. Powstanie także toaleta dla osób niepełnosprawnych.

Wiadomo, że w budżecie zawsze brakuje pieniędzy na organizację imprez kulturalnych. Czy jest szansa, że „Przystanek Kultura” będzie tętnić życiem? Czy jest możliwość pozyskania pieniędzy na imprezy z innych źródeł?

Brak pomieszczeń, ciasnota lokalowa oraz niski standard techniczny obiektu wpływały na ograniczoną ofertę kulturalno-edukacyjną Domu Kultury. Niektóre zespoły artystyczne,  między innymi: Voce Segreto, AF Music, Wesołe Nutki, Mażoretki pracują „gościnnie”               w szkołach. Otwarta Pracownia Plastyczna mając nieduże pomieszczenie w Scenie na Starówce ogranicza liczbę uczestników zajęć oraz liczbę grup. Przystanek Kultura stworzy doskonałe warunki dla istniejących zespołów artystycznych, możliwość zwiększenia liczby grup  i  ilości uczestników kół zainteresowań oraz zajęć artystycznych prowadzonych nie tylko przez Miejski Ośrodek Kultury. Pomieszczenia będzie można wynajmować na organizację konferencji, szkoleń, prowadzenie własnych zajęć artystycznych. Będziemy także poszerzać naszą ofertę kulturalno-edukacyjną o nowe grupy taneczne i teatralne, muzyczne zespoły wokalno-instrumentalne i instrumentalne, nowe formy zajęć plastycznych. Może to zabrzmi nieskromnie (trudno, ponoć tak trzeba!), ale mamy duże doświadczenie w pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł zewnętrznych i między innymi dlatego nie mam obaw, że  Przystanek Kultura  nie będzie tętnił życiem.  

Czy grupy osób oraz różnego rodzaju stowarzyszenia będą mogły organizować imprezy kulturalne wzbogacając w ten sposób ofertę kulturalną tego obiektu?

Bardzo na to liczymy. Jesteśmy pewni, że oferując doskonałe warunki w Domu Kultury przyciągniemy  różnorodne inicjatywy, stowarzyszenia kulturalne, nieformalne grupy, które będą aktywnie korzystały z nowej infrastruktury kulturalnej. Będziemy oferować  sale na przeprowadzanie prób i występów żorskich zespołów amatorskich. Uważamy wręcz,              że Przystanek Kultura stanie się katalizatorem nowych pomysłów, nowych wydarzeń kulturalnych, których inicjatorami będą mieszkańcy miasta nie tylko zrzeszeni                                      w organizacjach pozarządowych.    

Kiedy „Przystanek kultura” zostanie oddany do użytku?

Ukończenie modernizacji istniejącego budynku planowane jest do końca czerwca br. Przetarg na wykonanie rozbudowy budynku wraz zagospodarowaniem dziedzińca wewnętrznego zostanie wkrótce ogłoszony, a zakończenie prac planowane jest do końca 2013 r.

Czy w ramach „Przystanku kultura” będą organizowane stałe imprezy, które będą wizytówką MOK-u?

Pragniemy, aby wizytówką Domu Kultury były zarówno nowe imprezy, jak i te z ugruntowaną tradycją.  Lista  „starych” imprez, które będą zapewne kontynuowane to:  Wojewódzki Festiwal Pieśni „Bóg się rodzi”, Międzynarodowy Easy Jazz Festiwal, Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Gitarowy, Festiwal SARI, Żorskie Spotkania Kabaretowe „KANASTA”. Z nowszych imprez to Międzynarodowy Konkurs Jazzowy dla Muzyków Śpiewających „Voicingers” i Konkurs Muzyki Dawnej Musica Antiqua Viva. Będą też na pewno nowe imprezy i cykle stałe. Zastanawiamy się nad nowymi przeglądami lub konkursami teatralnymi, festiwalami tańca, konkursami plastycznymi i fotograficznymi połączonymi z wystawami oraz nad wieloma innymi wydarzeniami. Jednak decydujące tu będą nie tylko możliwości finansowe, ale potrzeby kulturalne mieszkańców miasta.

Czy wiadomo, jakich imprez kulturalnych potrzebują mieszkańcy Żor?

O ofercie, a zarazem formach działalności edukacyjno-kulturalnej decydujące jest „prawo popytu i podaży”, tzn. stopień zainteresowania,  liczba uczestników zajęć artystycznych, wielkość uczestnictwa w zespołach artystycznych – wskaźniki, które łatwo monitorować i na nie reagować (jeśli są środki!). Podobnie w przypadku imprez kulturalnych - o ich rodzaju                   i charakterze decyduje frekwencja uczestników oraz zbierane przez pracowników MOK opinie mieszkańców miasta o imprezach. Na tej podstawie tworzona jest oferta kulturalna. O wielu stałych żorskich imprezach kulturalnych można powiedzieć, że „ktoś za nimi stoi”,             i to wbrew pozorom, w bardzo pozytywnym twego słowa znaczeniu. Mamy nadzieje, że tak też będzie z wieloma nowymi pomysłami, tzn. będą osoby, grupy, środowiska inicjujące,  współorganizujące oraz uczestniczące w wydarzeniach kulturalnych. 

Może warto zrobić badania preferencji kulturalnych wśród mieszkańców Żor?

Mam świadomość, że monitorowanie frekwencji  na wydarzeniach kulturalnych oraz zbieranie we własnym zakresie opinii o nich może nie być wystarczające. Podobnie                                                z inicjatywami kulturalnymi mieszkańców miasta: nie każdy do nas dotrze, nie zawsze będą środki finansowe na ich realizację, nie zawsze inicjatywy mogą być trafione. Jednak z powodu wysokich kosztów rzadko która instytucja kultury zleca profesjonalnym firmom badania preferencji kulturalnych mieszkańców miasta. Dodatkowym kłopotem jest duża zmienność zainteresowań kulturalnych oraz ich dynamika, co wymuszałoby przeprowadzanie częstych, kolejnych badań. Na pewno warto przełamać problem „wysokich kosztów” i wraz innymi miejskimi instytucjami kultury oraz Urzędem Miasta przeprowadzić tego typu badania i skonfrontować  je z własną ofertą kulturalną. 

Skoro powstaje taki Ośrodek, może warto też propagować kulturę z tzw. „wyższej półki”?

Tak, zawsze warto propagować tego typu kulturę, warto rozbudzać zainteresowania „kulturą wysoką”, warto edukować odbiorców kultury. Warto promować miasto jako miejsce, w którym odbywają się wydarzenia kulturalne o wysokim walorze artystycznym. Tak, warto, bo kultura, szczególnie ta wysoka mocno wpływa na jakość i atrakcyjność życia w mieście.  Jak widać, można dużo powiedzieć na ten temat tylko że problemem  są,  jak zawsze, pieniądze,               a właściwie ich niedostatek, a także ryzyko niedużej  liczby odbiorców wydarzeń „kultury wysokiej”. Może to skutkować niską efektywnością  wydanych środków. Inaczej mówiąc: koszt pozyskania jednego widza będzie wysoki. Sposobem na eliminację tego typu problemów i zagrożeń jest pozyskiwanie zewnętrznych środków finansowych z różnorodnych programów wspierania i promocji kultury, a także środków od sponsorów zainteresowanych wspieraniem „kultury wysokiej”, które nie tylko pozwolą zorganizować  tego typu wydarzenia, ale także lub przede wszystkim szeroko je promować. Miejski Ośrodek Kultury  czyni tego typu starania i to skutecznie. Ostatnio zostały pozyskane środki unijne w wysokości 553 770,00 zł z programu Promocja Kultury RPO Województwo Śląskiego na realizację projektu „OD KLASYKI DO JAZZU - Międzynarodowe Festiwale i Konkursy w Żorach”. W najbliższych dwóch latach dofinansowane będą z tego projektu  Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Gitarowy, Międzynarodowy Konkurs Jazzowy dla Muzyków Śpiewających „Voicingers” oraz Konkurs Muzyki Dawnej „Musica Antiqua Viva”. Pozyskaliśmy także środki finansowe z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej na realizację  Festiwalu Twórczości Religijnej „Fide et Amore” oraz z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na Festiwal Teatrów i Widowisk Ulicznych  TeatrOn, a także Warsztaty Jazzowej Sceny Wokalnej. Będziemy nadal się starać o tego typu środki i jestem przekonany, że nadal skutecznie (przepraszam za zarozumialstwo, ale to choroba powszechna i zaraźliwa!).

Życzę, aby na „Przystanku Kultura” impreza goniła imprezę. Dziękuję za rozmowę.

***

Projekt „Przystanek Kultura – Dom Kultury w Żorach jako Regionalne Centrum Inicjatyw i Informacji Kulturalnej. Modernizacja infrastruktury kultury” jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 i budżetu Miasta Żory.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Informacje źródłowe na temat Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 znajdują się na stronie www.rpo.silesia-region.pl